به گزارش مفدا - گناباد، مشاور عالی و جانشین وزیر بهداشت با بیان اینکه رسانه در دنیای امروز نقشی فراتر از اطلاع‌رسانی دارد، اظهار کرد: دانشجویانی که در حوزه رسانه فعالیت می‌کنند، به خوبی می‌دانند که انتشار یک خبر درست یا نادرست می‌تواند فضای جامعه را به سمت و سوی مثبت یا منفی هدایت کند.

جعفریان افزود: امروز رسانه در دسترس و دائمی است و ضریب نفوذ بسیار بالایی دارد. تقریباً اطلاعات از سراسر دنیا در دسترس قرار گرفته است، اما با ورود هوش مصنوعی این معادله در حال تغییر است؛ چراکه اکنون محتوایی تولید می‌شود که هوش مصنوعی در فرآیند تولید، پردازش و حتی شکل‌دهی آن نقش دارد.

هوش مصنوعی؛ فناوری‌ای که بی‌اطلاع ما نیز اثر می‌گذارد

مشاور عالی و جانشین وزیر بهداشت با اشاره به سرعت رشد هوش مصنوعی گفت: این فناوری با سرعت زیادی در حال ورود به همه عرصه‌هاست؛ گاهی تحت کنترل و گاهی حتی بدون اینکه ما بدانیم دقیقاً چگونه در حال عمل کردن است.

وی یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده خروجی هوش مصنوعی را داده‌های ورودی دانست و تصریح کرد: مهم‌ترین چیزی که خروجی یک سیستم هوش مصنوعی را تعیین می‌کند، داده‌ای است که به آن داده می‌شود. گاهی ما بدون اینکه بدانیم، اطلاعاتی را در اختیار هوش مصنوعی قرار می‌دهیم و همین اطلاعات در خروجی‌های بعدی آن تأثیر می‌گذارد. در واقع، بدون اینکه قصد داشته باشیم، می‌توانیم در آموزش و شکل‌گیری رفتار این فناوری نقش داشته باشیم.

جعفریان ادامه داد: نوع استفاده مردم از هوش مصنوعی با نوع استفاده کارکنان حوزه سلامت متفاوت است و باید متناسب با هر حوزه، الزامات و ملاحظات خاص آن را در نظر گرفت.

از تشخیص و درمان تا مدیریت نظام سلامت

وی با تشریح ظرفیت‌های هوش مصنوعی در حوزه سلامت گفت: اگر از هوش مصنوعی به درستی استفاده کنیم، می‌تواند در زمینه‌هایی مانند تشخیص، برنامه‌ریزی، تفسیر اطلاعات، تعیین پیش‌آگهی، پژوهش، آموزش، مدیریت اپیدمی‌ها و پاندمی‌ها و همچنین مدیریت نظام سلامت، کمک بسیار بزرگی باشد.

جعفریان با اشاره به آینده خدمات پزشکی اظهار کرد: تصور کنید مراجعه بیمار به پزشک عمومی، علاوه بر معاینه فیزیکی، بتواند با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی بخش‌هایی از فرآیند بررسی و تشخیص را تسهیل کند. حتی ممکن است در آینده، دوربین بتواند از روی چهره فرد اطلاعاتی را استخراج کند و یک گام فراتر برود.

وی افزود: این فناوری حتی می‌تواند در سطوح تخصصی و فوق‌تخصصی نیز مورد استفاده قرار گیرد؛ به گونه‌ای که با دریافت سابقه کامل بیمار، اطلاعات پزشکی و داده‌های مرتبط، پیشنهادهایی برای برنامه درمانی ارائه دهد.

مشاور عالی و جانشین وزیر بهداشت با اشاره به محدودیت‌های دسترسی به برخی داروها و امکانات درمانی در نقاط مختلف جهان گفت: ممکن است هوش مصنوعی بر اساس داده‌هایی که از جای دیگری در دنیا دریافت کرده است، یک برنامه درمانی پیشنهاد دهد، در حالی که بیمار در محل زندگی خود به برخی داروها یا امکانات دسترسی نداشته باشد. بنابراین، استفاده از این فناوری نیازمند توجه جدی به شرایط واقعی بیمار و نظام سلامت است.

وی تأکید کرد: ما با فناوری‌ای در حوزه سلامت مواجه هستیم که می‌تواند به تعبیر امروزی، «بازی را عوض کند».

تکنولوژی خنثی نیست؛ انسان باید تصمیم‌گیرنده باقی بماند

جعفریان در ادامه با طرح این پرسش که آیا فناوری خنثی است یا می‌تواند رفتار و انتخاب‌های انسان را تحت تأثیر قرار دهد، گفت: تجربه نشان داده است که فناوری می‌تواند چیزهایی را به ما تحمیل کند. به همین دلیل، در حوزه سلامت باید از ابتدا تنظیم‌گری و چارچوب‌های مشخصی برای استفاده از این فناوری داشته باشیم.

وی نخستین اصل در استفاده از فناوری‌های جدید را حاکمیت اراده انسان دانست و گفت: این ابزار جدید و این فناوری باید در اختیار انسان باشد و در جهت اهداف زندگی سالم انسان حرکت کند. فناوری باید به دنبال نیازهای ما بیاید و آنها را برآورده کند، نه اینکه ما صرفاً به دنبال فناوری حرکت کنیم.

مشاور عالی و جانشین وزیر بهداشت با اشاره به امکان استفاده دوگانه از فناوری‌ها خاطرنشان کرد: فناوری می‌تواند برای کارهای مختلف استفاده شود؛ همان‌طور که یک فناوری می‌تواند در خدمت انسان باشد و از سوی دیگر مورد سوءاستفاده قرار گیرد. بنابراین اگر ما از ابتدا مشخص کنیم فناوری چه کاری باید انجام دهد، می‌توانیم استفاده مطلوبی از آن داشته باشیم.

جعفریان تأکید کرد: اراده انسان باید حاکم باشد؛ قضاوت و تصمیم‌گیری با انسان است، نه هوش مصنوعی. هوش مصنوعی می‌تواند داده‌های درست و گسترده را جمع‌آوری و تحلیل کند، اما در نهایت مسئولیت قضاوت و تصمیم با انسان است.

وی افزود: منفعت عمومی، شفافیت، پاسخگویی، عدالت، مسئولیت‌پذیری و پایش مستمر، اصولی ضروری در استفاده از هوش مصنوعی هستند.

دیپ‌فیک و ضرورت ارتقای سواد رسانه‌ای

جعفریان با پیوند دادن بحث هوش مصنوعی با حوزه رسانه گفت: همین اصول را باید در فضای رسانه نیز دنبال کنیم. نمونه روشن آن، فناوری «دیپ‌فیک» است که می‌تواند محتوایی تولید کند که تشخیص درست و نادرست بودن آن برای مخاطب دشوار باشد و اثرگذاری بالایی بر افکار عمومی داشته باشد.

وی خطاب به دانشجویان فعال رسانه‌ای مفدا افزود: خبرهایی که شما تولید می‌کنید، در آینده می‌تواند به بخشی از داده‌هایی تبدیل شود که در اختیار سیستم‌های هوش مصنوعی قرار می‌گیرد. بنابراین اگر امروز اطلاعات نادرست تولید و منتشر کنیم، ممکن است در آینده همین داده‌های اشتباه مبنای تحلیل و تولید محتوای جدید قرار گیرد.

مشاور عالی و جانشین وزیر بهداشت تأکید کرد: رسانه دیگر صرفاً وسیله‌ای برای اطلاع‌رسانی نیست و کسانی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، باید بدانند اثرگذاری کارشان با گذشته متفاوت شده است. یک خبر می‌تواند فراتر از اطلاع‌رسانی، بر تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌ریزی‌های بعدی اثر بگذارد.

رسانه باید سواد استفاده از هوش مصنوعی را به جامعه منتقل کند

جعفریان در پاسخ به سوال یکی از دانشجویان با اشاره به تغییر رفتار بیماران در مواجهه با اطلاعات سلامت گفت: امروز بیمارانی که به پزشک مراجعه می‌کنند، پیش از مراجعه درباره بیماری خود از هوش مصنوعی سؤال کرده‌اند و اطلاعاتی در اختیار دارند و آن را با پزشک مطرح می‌کنند.

وی ادامه داد: ما باید این بازی را درست مدیریت کنیم؛ هوش مصنوعی می‌تواند اطلاعات در اختیار بیمار قرار دهد، اما قضاوت و تصمیم‌گیری نهایی باید با انسان و متخصص باشد.

وی خطاب به دانشجویان رسانه‌ای گفت: شما باید این موضوع را برای مخاطب تبیین کنید و به جامعه آموزش دهید که استفاده از هوش مصنوعی به معنای واگذاری تصمیم و قضاوت به آن نیست.

مفدا؛ ظرفیتی که باید بیشتر دیده شود

جعفریان در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت معرفی ظرفیت‌های مفدا اظهار کرد: مفدا باید برای رؤسای دانشگاه‌ها به‌خوبی معرفی و پرزنت شود تا ظرفیت این شبکه دانشجویی و رسانه‌ای بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

وی همچنین با اشاره به ضرورت پرهیز از نگاه کوتاه‌مدت در فعالیت‌های اجتماعی گفت: دانشجو معمولاً عجله دارد و می‌خواهد در همان دوره کوتاه دانشجویی به دستاورد برسد، اما بسیاری از فعالیت‌ها، به‌ویژه در حوزه‌های اجتماعی، برای رسیدن به نتیجه به زمان بیشتری نیاز دارند.

مشاور عالی و جانشین وزیر بهداشت افزود: در مسائل اجتماعی، نگاه‌ها متفاوت است و محدودیت‌های مختلفی وجود دارد. بنابراین خبرنگار باید چارچوب‌های حرفه‌ای را رعایت کند و اجازه ندهد فعالیت رسانه‌ای به سمت فضاهای زرد حرکت کند.

جعفریان در پایان با تأکید بر اهمیت نقش دانشجویان در این عرصه خاطرنشان کرد: دانشجویان باید بدانند که اثرگذاری اجتماعی یک فرآیند بلندمدت است و برای ایجاد تغییر واقعی، باید صبور، حرفه‌ای و مسئولانه عمل کرد.